Ouderwets koffie zetten: 5 manieren (+ stappenplan opgieten!)
Lékkere koffie maken, dat vond ik lange tijd een hele uitdaging. Ouderwets koffie zetten kon ik bijvoorbeeld niet; tenminste, het werd niet lekker.
Dus toen ik een Senseo apparaat cadeau kreeg van mijn zusjes, was ik dolblij: eindelijk zou ik lekkere koffie hebben! Maar naarmate de Senseo oprukte in Nederland deed zich een vervelende omstandigheid voor:
De koffie smaakte bij iedereen hetzelfde!
En in de loop van de tijd vond ik hem ook minder lekker smaken. Toen mijn zus haar Senseo wegdeed en weer koos voor ouderwets koffie zetten omdat ze wilde ‘onthaasten’, besloot ik ook weer terug te gaan naar een meer oorspronkelijke manier van koffie maken.
De Senseo heb ik voor 15 euro op Marktplaats verkocht. Daar was ik erg blij mee, want het wemelt daar echt van de tweedehands pad-apparaten!
Wat is ouderwets koffie zetten eigenlijk?
Lange tijd werd onder ouderwets koffie zetten verstaan: koffiezetten zonder elektrisch koffiezetapparaat. Maar inmiddels is koffie zetten met een klassiek filterapparaat eigenlijk ook al een ‘ouderwetse’ manier van koffiezetten!
Oorspronkelijk verwijst ouderwets koffiezetten naar traditionele methoden waarbij je handmatig koffie zet. Er zijn verschillende manieren om op de ouderwetse manier koffie te zetten. Hieronder vind je het complete overzicht inclusief de exacte verhoudingen en zetmethodes.
Welke ouderwetse koffiemethode past bij jou?
Twijfel je welke manier het beste bij jouw smaak past? Dit korte overzicht helpt je op weg:
- Snel & Authentiek: Handmatig opgieten (Pour-over) – medium maling, heldere smaak.
- Sterk & Pittig: Percolator / Moka pot – fijne tot medium maling, krachtige espressosmaak.
- Vol & Romig: French Press (Cafetière) – grove maling, volle body.
- Luxe & Gemak: Klassiek filterkoffiezetapparaat (zoals de Moccamaster) – medium maling, constante kwaliteit. (Deze heb ik!)
Ouderwets koffie zetten: 5 klassieke manieren
1. Ouderwets koffie opgieten (Handmatige filterkoffie / Pour-Over)
Dit is hoe men koffie zetten vroeger leerde: een losse filterhouder op een glazen kan of mok zetten, een papieren filter erin doen en met de hand heet water opgieten.
Zo doe je ouderwets koffie opgieten:
- Kook vers water en laat het 1 minuutje afkoelen tot de ideale temperatuur van ca. 92-96 °C.
- Plaats het koffiefilter in de houder en spoel het kort door met wat warm water om een papiersmaak te voorkomen. Gooi dit spoelwater weg.
- Schep de gemalen koffie (medium maling) in het filter.
- ‘Bloemen’ (30 seconden): Giet eerst een klein laagje water op zodat de koffie net onder staat. Laat dit 30 seconden wellen. Je ziet de koffie opbollen en er komen aroma’s vrij.
- Giet daarna rustig en in een draaiende beweging vanuit het midden de rest van het water op de koffie. Laat het water er rustig doorheen sijpelen.
Handige verhoudingen voor ouderwets opgieten:
2. Moka pot / Percolator op het gasfornuis
De Moka pot (of percolator) is een klassiek espressopotje voor op het fornuis. Het water onderin wordt verwarmd, bouwt druk op en wordt zo door de gemalen koffie naar boven geperst. Dit levert een heerlijke, krachtige koffie op.
Stappenplan percolator:
- Vul het onderste waterreservoir met water tot net onder het veiligheidsventiel (gebruik een verhouding van ongeveer 1 op 7, of circa 15 tot 17 gram koffie voor een 4-kops percolator).
- Vul de filtertrechter met fijn tot medium gemalen koffie. Strijk de bovenkant glad, maar druk de koffie niet aan.
- Schroef de percolator stevig in elkaar en plaats hem op matig vuur (laat het deksel open om het proces te volgen).
- Let op de 3 fases: Eerst stoomt en pruttelt de percolator, daarna loopt de donkere koffie rustig de bovenste kan in. Zodra je een sissend geluid hoort en er lichte bubbels ontstaan, is de koffie klaar. Haal de percolator direct van het vuur om verbranden te voorkomen.
Deze klassieke percolator van Bialetti vind je bijvoorbeeld bij bol.com.
3. French Press (Cafetière)
Een French press is een glazen cilinder met een metalen zuiger-filter. Dit is een hele fijne manier van koffiezetten omdat alle oliën uit de koffiebonen behouden blijven.
Stappenplan cafetière:
- Gebruik grof gemalen koffie (ca. 7 gram / 1 eetlepel per 120 ml water).
- Schep de koffie in de glazen kan en giet er heet water (ca. 93 °C) over.
- Roer de bovenste laag koffie voorzichtig los met een houten of plastic lepeltje.
- Plaats de deksel met de zuiger naar boven op de kan om warmteverlies te voorkomen.
- Laat de koffie exact 4 minuten trekken. Trek je hem korter, dan wordt de smaak te flauw; laat je hem langer staan, dan wordt hij bitter.
- Druk de zuiger na 4 minuten langzaam en gelijkmatig naar beneden. Schenk de koffie direct uit.
4. Turkse Koffie (Cezve)
Bij deze hele oude manier van koffiezetten wordt heel fijn gemalen koffie (bijna als poedersuiker) samen met koud water en eventueel suiker verwarmd in een koperen potje (een cezve). Je brengt het water langzaam tot tegen het kookpunt aan tot er een mooie schuimlaag ontstaat. De koffie wordt niet gefilterd, waardoor het koffiedik onderin je kopje zakt.
5. Het klassieke filterkoffiezetapparaat
Toch liever het gemak van elektrisch? Een klassiek filterkoffiezetapparaat gebruikt exact hetzelfde principe als handmatig opgieten: heet water druppelt gestaag over de gemalen koffie in een papierfilter.
Hoe ik nu zelf koffie zet
Hoewel ik het handmatige opgieten heerlijk vind om te onthaasten op rustige ochtenden, gebruik ik voor mijn dagelijkse kopjes toch liever mijn roze Douwe Egberts Moccamaster koffiefilterapparaat. Dit apparaat bootst het ambachtelijke opgieten namelijk perfect na doordat het water met exact de juiste temperatuur (92-96 °C) over de koffie wordt verdeeld.
Ik vul het reservoir met water voor net geen 4 kopjes:
En voeg twee afgestreken schepjes gemalen koffie toe:
Daarna zet ik het apparaat aan en geniet ik binnen een paar minuten van een heerlijke kop verse filterkoffie.
Het geheim van de juiste maalgrootte
Wat is er nou nog ouderwetser dan zelf je koffiebonen malen met een vintage D.E. koffiemolen?
Deze prachtige wandkoffiemolen vond ik op Marktplaats voor 25 euro! Als je zelf bonen maalt, is het slim om op de maalgrootte te letten voor het beste resultaat:
- Fijne maling: Ideaal voor de percolator of Moka pot.
- Medium maling: Perfect voor handmatig opgieten en het filterkoffiezetapparaat.
- Grove maling: Noodzakelijk voor de French Press / Cafetière (anders loopt het filter vast).
Veelgestelde vragen over ouderwets koffie zetten
Hoe zette men vroeger koffie op het fornuis?
Vroeger kookte men water in een fluitketel op het fornuis. De gemalen koffie werd in een emaille of koperen opzetfilter met een papieren filter gedaan, waarna het hete water er handmatig en rustig in een draaiende beweging over gegoten werd.
Wat is het verschil tussen opgieten en een percolator?
Bij opgieten stroomt heet water door de zwaartekracht langzaam door een papierfilter met gemalen koffie. Een percolator drukt heet water door stoomdruk van onderen naar boven door het koffiedik, wat een veel sterkere en intensere smaak geeft.
Welke maat koffiefilter heb ik nodig voor handmatig opgieten?
Voor de meeste losse filterhouders en opgietfilters wordt maat 1×4 of maat 2 (zoals de bekende Melitta-filters) gebruikt. Zorg dat je weet welke maat koffiefilter bij jouw houder past.
Leestips
- Juiste maat koffiefilter vinden
- Bakkie troost
- Tassimo ervaringen
- Filterkoffie zetten gids
- Koffie zetten met een fluitketel
- Grower’s cup: camping koffie
Hoe zet jij het liefst koffie?
Mijn Bialetti 2cups MokaExpress
Blijft ook na 10 jaren favoriet!
Begon er mee als alternatief
voor slechte kwaliteit van buitenlandse koffieautomaten. (onderweg met vrachtwagen)
De potjes nemen weinig ruimte,
Het water vormt stoom en perst
zich door de koffie naar het opvang reservoir waardoor je méér
smaak uit je gemalen koffie haalt.
Nadeel: Je moet het potje helemaal vullen, dus je hebt verschillende potjes voor verschillende gewenste hoeveelheden koffie…
(Prijzen vanaf 2 tientjes voor de oerginele échte Bialetti)
Niet te verwarren met percolator!
Ik vond een informatieve site:
koffieweetjes.nl succés!
Ik drink de koffie uitsluitend uit de pruttelkan (percolator); er gaat nl. niet boven een ouderwets gezellig bakkie. (onlangs heb ik een nieuwe variant gekocht, omdat ik de oude als aandenken wil bewaren) Wat je doet is de koffiebonen lekker ouderwets met de handmolen malen; het voordeel hiervan is, dat je naar eigen smaak kunt mengen met bonen. Als de koffie gemalen is doe je deze in je percolatorfilter, een beetje kaneel voor de smaak toevoegen, indien gewenst. De kan vullen met gekookt water, filter erin plaatsen en minimaal 15 min. laten pruttelen op laag gas. Klaar is de koffie! En nog zo'n voordeel, je hele huis ruikt naar versgezette koffie heerlijk!
Nadeel van een percolator of moka express is, zoals al aangegeven, het bonenvet dat niet gefilterd wordt.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Cafestol
Het is dus gezonder om voor filterkoffie te kiezen of in ieder geval iets met een papieren filter. Overigens heeft de Senseo geen last van dit vet omdat de geringe druk onvoldoende is en het (minimale) filter toereikend.
Voor ongeveer 29 euro heb je een al een nieuwe perculator van bialetti: http://www.klimwinkel.nl/catalog/bialetti-venus-perculator-p-43.html?osCsid=qsbqbgm4e70b3uoea1p6h89ke2. Ook van roestvrij staal niet allu dat is minder goed voor je en kan niet in de vaatwasser.
Ik vind Senseo ook echt niet lekker. Ik heb nu een minikoffiezetapparaatje met een filter, zodat ik per kopje verse, échte koffie kan zetten.
Ik heb een Senseo en een gewoon koffiezetapparaat. De Senseo gebruik ik eigenlijk alleen als ik alleen thuis ben, en dan gebruik ik geen pads (=eenheidsworst) maar mijn eigen koffie. Ik heb n.l. op een beurs een soort padhouder voor de Senseo gekocht waar je geen pad in doet, maar een schep gewone koffie. Ik vind het helemaal perfect. Zo heb je toch het gemak van een Senseo, maar de smaak van je eigen koffie!
Wij drinken al maanden campingkoffie. Gewoon een thermosfles met filter en dan kokend water opgieten. Met verjaardagen zijn we wat langer bezig, maar veel mensen zeggen: eindelijk weer eens èchte, lekkere koffie.
En als we een keertje ergens een kopje senseo krijgen, dan kan ik er echt van genieten. Want voor af en toe vind ik het lekker.
Senseo is voor nood bij ons en als hij kapot gaat komt er geen nieuwe. We hebben een heel goed Krups snelfitter koffiezetapparaat. Heel ouderwets is kannetjeskoffie, koffie in de kan, heet water erop en achterop het fornuis zetten, zo ging dat vroeger, altijd door een zeefje gieten, opdienen met hete melk. Grof gemalen koffie, net als bij perculatorkoffie. Bij alle 2 geldt dat je de schadelijke vetten uit de koffieboon binnenkrijgt.
Dan heb je de stenen pot met ronde koffiefilter voor sterke koffie, ook grove maling maar je kunt onderin een stukje filter leggen, houdt de vetten tegen en je kunt fijn gemalen koffie gebruiken, toen kwam de melitta-filterkoffie, zelf opschenken en vanuit dat principe zijn de gewone elektrische koffieapparaten gekomen. Met alle moderne apparaten ken ik mij niet uit.
Vroeger werd altijd hete melk in de koffie gedaan.
Dat denk ik ook, heel jammer dat ik een gloednieuwe DE bonenmaler heb verkocht op MP voor veel te weinig!
Afgelopen zaterdag in de Volkskrant blijkt dat ouderwets koffiezetten weer helemaal hip is, zeker wanneer je vlak vooraf de bonen maalt.
Ik heb een Nespresso, heerlijk maar veel te duur. Dus ik zoek nog iets anders. Senseo komt echt onze neus uit. Als ik bij iemand kom met Senseo
dan neem ik eigenlijk liever thee.
Ik heb een senseo (alleen dan de neppert van de hema) en ik vind het heerlijk 😀 Alleen voor verjaardagen zetten we het reguliere koffiezetapparaat neer. Ik kan met machientje alles maken, van espresso tot capucino heerlijk gewoon 😀 ik kan niet meer zonder.
Ik vind Senseo 'vies': doe mij maar ouderwetse filterkoffie. Zo'n perculator is toch hetzelfde als een 'moka express'? Dat lijkt me eigenlijk ook wel wat.
We kregen een Senseo, Lang gebruikt en toch weer een gewoon koffiezetapparaat. Maar nu staat de Senseo er weer. Gewoon gemak, eentje drinkt nog echte koffie en de andere Bambu. Maar de "campingkoffie" vinden we het lekkerst.
Hartelijke groet en tot laters
Gerrie
Ik had een Senseo en vond de koffie best lekker, alleen niet heet genoeg. Nu zet ik 'gewoon' weer koffie met het koffiezetapparaat. Ook ben ik in het rijke bezit van de ouderwetse koffiemolen van DE (een echte ouderwetse die mijn ouders als verlovingsgeschenk kregen met een Delftsblauw geschilderd prentje). Die hangt aan de keukenmuur en wordt dagelijks gebruikt, ruikt erg lekker! Mijn man gebruikt graag tja…hoe heet zo'n ding…dan doe je eerst gemalen koffie in een kannetje en schenkt er heet water op en dan druk je dat weer naar beneden..zo'n ding dus. En zonder op te willen scheppen..ik ben ook in het bezit van een perculator voor op het gas, een grote witte kan met een blauw motiefje.
Het lekkerst vind ik koffie met geklopte volle melk en een beetje kaneelpoeder er bovenop en dan een flinke mok vol met een plakkie koek! Mmmmmm…….
met deze postt-titel trek je natuurlijk mijn aandacht.
ik ben een koffieleut;)
natuurlijk heb ik een senseo, die staat op de hobbyzolder met koffie,thee,choco pads en houders, alleen als ik te druk bezig ben om beneden iets te halen.
beneden heb ik het snelfilterapparaat, de voorkeur van mijn lief.
een elektrische perclatorkan, waar wel gewoon gemalen koffie in moet.
vorig jaar is mijn elektrische expressie naar de recycling gegaan, maar ik ben nu ook blij met het metalen expressopotje, ook in de caravan, waar ik eerder ook zo'n opdrukkannetje gebruikte.
verder bergt mijn kast nog een ouderwetse bruine porceleinen koffiekan met dito rondfilter om kokend water op te schenken, je zet hier heerlijk sterke mocca mee of koffie voor koffie verkeerd.
aan de want hangt overigens een ouderwetse delftsblauwe regelmatig gebruikte koffiemolen.
in veel supermarkten in duitsland kun je zelf je eigen koffiebonen malen in grof/fijn zoals je zelf wilt
nog een weetje:caffeïnevrije koffie is heel ongezond door de chemicaliën tijden het bewerkingsproces:))
Wij hebben net deze week onze Senseo verkocht op Marktplaats voor 20 euro! Ik zet toch het liefste een 'gewone' pot koffie.
Ik baal wel een beetje, want wij hebben onze koffiemolen al jaren geleden verkocht. Nu wil ik 'm wel weer terug..
fijn weekend,
Lilian
Kijk, dat is meteen al handige informatie! Als het ongezond is, zo'n percolator, dan hoef ik dat niet.
En 'ouderwets opgieten', is dat dat je gewoon zelf kokend water over zo'n filterbakje met koffie giet? Dat is ook lekker goedkoop denk ik.
Senseo komt er bij ons niet in – niet lekker! Dat durf ik te beweren sinds ik heb gelezen dat de professionals dat ook vinden 😉
Gewone koffie in het zetapparaat vind ik het lekkerst, met hete melk, of opgeschuimde melk. Maar ouderwets opgieten schijnt nóg lekkerder te zijn (campingkoffie). Over percolatorkoffie heb ik gehoord dat die heel ongezond is omdat hetzelfde koffiewater een aantal keer door de gemalen koffie loopt…
Senseo koffie is ongezond aangezien de fabrikant voor het schuim effect er een scheikundige stof moet aan de padjes voegen want het apparaat kan zelf geen schuim of roomlaag maken want heeft niet de capaciteit.De gezondste ,minste cholesterolbevattende koffie is koffie die je zelf opgiet met een koffiefilter en op de koop toe de goedkoopste en lekkerste..van een koffieholic ��
wat nou ouderwets.
Misschien voor bepaald type mensen (uw bubbel rond senseo ofzo). Filterkoffie zetten bestaat al lang, maar ‘ouderwets’ klinkt alsof uit de tijd is. Maar iets wat al lang bestaat (het hebben van een huis bijvoorbeeld) is niet meteen iets ouderwets. Suggestief en dom het zo te benoemen
En u doet dit op diverse sites.