Koffiedames en koffie meisje – en de moderne koffieheer!
Het verschijnsel van de ‘koffiedame’ op kantoor is een charmante overblijfsel uit een tijdperk waarin persoonlijke aandacht en gastvrijheid centraal stonden in de werkomgeving. Maar sinds de opkomst van luxe koffieautomaten wordt de koffiedame steeds zeldzamer. Machines vervangen het persoonlijk contact steeds meer.
De koffiedame
De traditie van een koffiedame op kantoor stamt uit de vroege 20e eeuw, toen de kantooromgeving steeds meer gestandaardiseerd werd. In Nederland, bijvoorbeeld, werd het gebruik van typekamers en het inzetten van vrouwelijke medewerkers in administratieve functies tussen 1907 en 1925 steeds gebruikelijker. Deze medewerkers, vaak vrouwen, vervulden diverse ondersteunende rollen, zoals de koffie en thee verzorgen voor hun collega’s.
In de jaren ’80 en ’90 werd de behoefte aan koffiedames kleiner. Dat kwam door de opkomst van moderne technologieën en de verschuiving naar zelfbedieningssystemen. Kantoor medewerkers konden voortaan zelf hun koffie maken bij een luxe koffieautomaat. Daardoor verminderde het aantal koffiedames op de werkvloer.
De rol van de hedendaagse koffiedame
Ondanks de technologische vooruitgang zijn er nog steeds kantoren waar ze koffiedames hebben. In de NRC verscheen ooit een portret van zo’n koffiedame: Tineke Welboren. Zij werkt al zeventien jaar als koffiedame bij SBB Ontwikkelen en Bouwen in Beverwijk. Ze wordt door haar collega’s omschreven als het ‘zonnetje in huis’. Ze verzorgt niet alleen de koffie, maar fungeert ook als sociaal bindmiddel binnen het bedrijf, waarbij ze een praatje begint met mensen en een luisterend oor biedt.
Daniëlle
Daniëlle, die werkt bij Berghoef Accountants en Adviseurs in Aalsmeer, benadrukt ook het belang van een praatje. Hoewel het kantoor ook koffieautomaten heeft, merkt ze dat haar aanwezigheid en het persoonlijke contact gewaardeerd worden door haar collega’s. Zeker tijdens de ‘goede rondjes’ met koekjes.
Greetje
Tot slot een filmpje waarin koffiedame Greetje afscheid neemt. Zij was koffiedame op het gemeentehuis in Stadskanaal. Je ziet haar een laatste keer met haar koffiekar door het gemeentehuis lopen om iedereen van koffie te voorzien.
Koffiedames zijn nu meestal vrijwilligers
Het beroep van koffiedame is verdwenen, maar als vrijwilligers functie bestaat het nog wel. Zo zie ik regelmatig oproepjes voor koffiedames/gastvrouwen in bijvoorbeeld verpleeghuizen. Ik kwam bijvoorbeeld deze vacature tegen:
‘Koffiedames en -heren voor in De Groene Vecht. Voor drie ochtenden in de week, op maandag-, dinsdag- en vrijdagochtend van 10.00 tot 11.30 uur, zoeken wij meerdere gastvrije vrijwilligers (vier mensen per ochtend) die het leuk vinden om een koffiemomentje op de afdeling te verzorgen. De werkzaamheden bestaan uit: bewoners motiveren en ophalen om samen koffie te drinken, koffie schenken, sociaal contact in de vorm van een praatje, een spelletje doen of de krant voorlezen. Het is dankbaar werk, wat veel blije gezichten zal opleveren.’
Koffiedames kunnen nu dus ook koffieheren zijn : )
Oh ja, en in de kerk vind je ook nog steeds koffiedames. Dan staan ze na de dienst meestal achter een grote tafel de koffie te verzorgen.
Conclusie
De koffiedame is meer dan iemand die koffie rondbrengt. Ze is een symbool van persoonlijke aandacht en sociale binding binnen de werkomgeving. In deze tijd waarin technologie steeds vaker de menselijke interactie vervangt, herinnert de koffiedame ons aan het belang van verbinding en zorgzaamheid op de werkvloer.
Leestip
Wat zijn jouw ervaringen met koffiedames? En vind je de koffiezetapparaten met veel luxe soorten koffie een verbetering?
